Καταστροφική χαρακτηρίζει τη φετινή ελαιοκομική χρονιά η Ομάδα Παραγωγών “Νηλέας”αλλα και ελαιοτριβείς και ελαιοπαραγωγοί της Μεσσηνίας. Η φετινή χρονιά είχε λίγες ποσότητες λόγω της ακαρπίας και πολύ χαμηλής ποιότητας ελαιόλαδο λόγω δάκου και γλοιοσπόροιου ενώ πολλοί φοβούνται ότι και η επόμενη χρονιά δε θα είναι καλύτερη καθώς πολλές ελιές έμειναν αμάζευτες από τους παραγωγούς γιατί ήταν οικονομικά ασύμφορη η συγκομιδή τους .
Με επιστολή του από τη Χώρα Μεσσηνίας, ο Αγροτικός Ελαιουργικός Συνεταιρισμός – Ομάδα Παραγωγών ΝΗΛΕΑΣ (ΑΕΣ-ΟΠ ΝΗΛΕΑΣ) χαρακτηρίζει την ελαιοκομική περίοδο 2025-2026 ως «ιδιαίτερα καταστροφική» για σχεδόν το σύνολο της ελληνικής ελαιοκαλλιέργειας και την κατατάσσει ως τη χειρότερη που έχει βιώσει από την ίδρυσή του το 2002. Το έγγραφο φέρει ημερομηνία 18 Ιανουαρίου 2026 και αριθμό πρωτοκόλλου 2/2026 και απευθύνεται στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στον ΕΛΓΑ, στην Περιφέρεια Πελοποννήσου και στην Περιφερειακή Ενότητα Μεσσηνίας.
Στην επιστολή, ο συνεταιρισμός περιγράφει ότι η ήδη μειωμένη αναμενόμενη παραγωγή, την οποία αποδίδει στο στρες των ελαιόδεντρων από την παρατεταμένη ανομβρία του 2024, υπέστη σχεδόν πλήρη ποιοτική και ποσοτική καταστροφή εξαιτίας του δάκου και μυκητολογικών ασθενειών, με ειδική αναφορά στο γλοιοσπόριο. Παράλληλα, επισημαίνει ότι στην τελευταία πενταετία, από το 2021-2022 έως και το 2025-2026, μόνο το 2022-2023 ήταν καλή ελαιοκομική χρονιά, ενώ τις υπόλοιπες περιόδους οι παραγωγοί υπέστησαν ζημιές και σημαντική απώλεια εισοδήματος.
Ο ΑΕΣ-ΟΠ ΝΗΛΕΑΣ αποδίδει τα αίτια της εξέλιξης αυτής στην κλιματική κρίση και σε αυτό που περιγράφει ως «πλήρη απουσία σχεδιασμού» από το αρμόδιο υπουργείο για την αντιμετώπισή της, σημειώνοντας ότι την κατάσταση επιβαρύνουν και χρόνια διαρθρωτικά και δομικά προβλήματα, τα οποία –όπως τονίζει– αντί να βελτιώνονται επιδεινώνονται.
Ο συνεταιρισμός αναφέρει ότι, προβλέποντας την επιδείνωση, από το καλοκαίρι του 2025 προχώρησε σε συστηματικές εκπαιδεύσεις παραγωγών και της τοπικής κοινότητας για την αντιμετώπιση του δάκου και του γλοιοσπορίου, με εισηγητή τον γεωπόνο του ΝΗΛΕΑ, Νίκο Πετούμενο. Επιπλέον, διοργάνωσε εκπαιδευτικό σεμινάριο στις 21 Αυγούστου 2025, με εισηγητές τον διευθυντή της ΔΑΟΚ Τριφυλίας, Αντώνη Παρασκευόπουλο, τον πρόεδρο του Συλλόγου Γεωπόνων Μεσσηνίας, Απόστολο Ζωντανό, και τον χημικό και πρόεδρο του Σχολείου Ελιάς και Ελαιολάδου Καλαμάτας, Νίκο Κουτσούκο, με θέμα τις επιμολύνσεις στο ελαιόλαδο, τις καλές πρακτικές για ποιοτικό ελαιόλαδο και την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση εχθρών και ασθενειών.
Παρά τις ενέργειες αυτές, σημειώνει ότι δεν κατέστη δυνατό να προστατευτεί σε ικανοποιητικό βαθμό η ελαιοπαραγωγή σε επίπεδο συνεταιρισμού. Για το γλοιοσπόριο αναφέρεται ότι ακόμη και σε περιπτώσεις όπου πραγματοποιήθηκαν οι προβλεπόμενοι ψεκασμοί με εγκεκριμένα σκευάσματα, το αποτέλεσμα ήταν μόνο μια προσωρινή καθυστέρηση της προσβολής. Ειδική αναφορά γίνεται και στις περιπτώσεις όπου η συγκομιδή καθυστέρησε πέρα από τις αρχές Δεκεμβρίου, λόγω παρατεταμένων βροχοπτώσεων, με αποτέλεσμα –όπως υποστηρίζεται– να μην είναι εφικτή η προστασία της παραγωγής.
Για τον δάκο, ο ΝΗΛΕΑΣ σημειώνει ότι παρατηρήθηκαν αλλαγές στη συμπεριφορά του εντόμου, γεγονός που, κατά την εκτίμησή του, μειώνει την αποτελεσματικότητα των μέχρι σήμερα μεθόδων αντιμετώπισης, ιδίως της μαζικής παγίδευσης. Επιπλέον, επισημαίνει ότι η συνεχής απόσυρση δραστικών ουσιών καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αντιμετώπιση του δάκου στη συμβατική ελαιοκαλλιέργεια και ακόμη δυσχερέστερη στη βιολογική, η οποία –όπως αναφέρεται– καλύπτει σχεδόν το 60% του πεδίου εφαρμογής του συνεταιρισμού. Ως μόνη λύση προβάλλεται η πρώιμη συγκομιδή, η οποία όμως χαρακτηρίζεται ανέφικτη κυρίως λόγω έλλειψης εργατικού δυναμικού.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΑΕΣ-ΟΠ ΝΗΛΕΑΣ εκφράζει φόβους ότι σημαντικό μέρος των μελών του, και ειδικά νέοι αγρότες που –όπως αναφέρει– προσελκύστηκαν με κόπο στη βιολογική καλλιέργεια, ενδέχεται να επιστρέψουν στη συμβατική, ενώ ένα κρίσιμο ποσοστό βρίσκεται, κατά την εκτίμησή του, στα όρια της εγκατάλειψης της ελαιοκαλλιέργειας. Προειδοποιεί επίσης ότι η εικόνα της πενταετίας σκιαγραφεί ένα «δυστοπικό μέλλον» για την ελιά, με συνέπειες για την ύπαιθρο, ιδίως σε περιοχές όπου το ελαιόλαδο αποτελεί τη μοναδική πηγή εισοδήματος.
Ο συνεταιρισμός παραθέτει στοιχεία για τη φετινή εικόνα σε επίπεδο εφαρμογής του ΝΗΛΕΑ, που αφορά 96 παραγωγούς και 4.770 στρέμματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, η προεκτίμηση συγκομιδής των παραγωγών ήταν 340.000 κιλά, ενώ η πραγματική παραγωγή που παραδόθηκε στον συνεταιρισμό διαμορφώθηκε στα 260.000 κιλά. Ως προς την ποιοτική κατάταξη, αναφέρονται 155.000 κιλά εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, 50.000 κιλά με οξύτητα πάνω από 0,8 έως 1,5, 45.000 κιλά με οξύτητα από 1,6 έως 2,00 και 10.000 κιλά με οξύτητα πάνω από 2,00.
Στο ίδιο πλαίσιο, σημειώνεται ότι εκτός του πεδίου του ΝΗΛΕΑ, σε τοπικό επίπεδο, η κατάσταση είναι –όπως υποστηρίζεται– χειρότερη. Γίνεται επίσης ειδική αναφορά στην πρώιμη ποικιλία Μαυρολιά, που –σύμφωνα με την επιστολή– καλλιεργείται στην περιοχή σε ποσοστό 35-40% σε σχέση με την Κορωνέικη και δεν παρουσίασε προβλήματα υποβάθμισης λόγω πρώιμης συγκομιδής και σχετικής ανθεκτικότητας στον δάκο και το γλοιοσπόριο, στοιχείο που, κατά τον συνεταιρισμό, προσφέρει καλύτερη εικόνα σε σύγκριση με άλλες περιοχές όπου η συγκεκριμένη ποικιλία δεν καλλιεργείται.
Με βάση τα παραπάνω, ο ΑΕΣ-ΟΠ ΝΗΛΕΑΣ διατυπώνει συγκεκριμένα αιτήματα και ζητά άμεση ανταπόκριση από τους αρμόδιους φορείς. Ζητά να τροποποιηθεί ο κανονισμός του ΕΛΓΑ ώστε να συμπεριληφθούν ζημιές από δάκο και γλοιοσπόριο, υποστηρίζοντας ότι, παρότι πρόκειται για βιολογικούς παράγοντες, στην πράξη δεν αντιμετωπίζονται πλέον, λόγω της κλιματικής κρίσης και της απόσυρσης δραστικών ουσιών, με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται η καλλιέργεια με υψηλό και –όπως αναφέρει– άσκοπο κόστος. Παράλληλα, ζητά να εκδοθούν άμεσα γενικές και ειδικές οδηγίες για την αντιμετώπιση των δύο προβλημάτων, τις οποίες χαρακτηρίζει αναγκαίο να είναι σαφείς και αξιόπιστες.
Επιπλέον, ο συνεταιρισμός ζητά τη διενέργεια άμεσης αυτοψίας από κλιμάκια του ΕΛΓΑ, ώστε να υπάρξει πραγματική εκτίμηση της ζημιάς από δάκο και γλοιοσπόριο. Προτείνει επίσης την ίδρυση μόνιμου επιστημονικού παρατηρητηρίου στη Μεσσηνία για την παρακολούθηση εχθρών και ασθενειών της ελιάς και την έκδοση υποχρεωτικών οδηγιών ψεκασμών. Τέλος, ζητά «εφ’ όλης της ύλης» επανασχεδιασμό της δακοκτονίας, με εξέταση όλων των παραγόντων που, όπως επισημαίνει, δυσχεραίνουν την αποτελεσματική αντιμετώπιση του εντόμου, όπως ζητήματα διαγωνισμών προμηθειών, επιλογής δραστικών ουσιών, ενεργοποίησης ελαιοκομικών κοινοτήτων, έγκαιρων ψεκασμών, ελέγχου διαδικασιών και τη δυνατότητα ανάθεσης της δακοκτονίας σε συνεταιρισμούς όπου αυτό είναι εφικτό, χωρίς διαγωνισμό, λόγω συνάφειας με τους σκοπούς τους.
Κλείνοντας, ο ΑΕΣ-ΟΠ ΝΗΛΕΑΣ εκτιμά ότι η ελαιοκαλλιέργεια περνά την πιο κρίσιμη περίοδό της και τονίζει ότι οι άμεσες, στοχευμένες και κατά απόλυτη προτεραιότητα ενέργειες θα κρίνουν το μέλλον της καλλιέργειας και τη βιωσιμότητα των ελαιοκομικών κοινοτήτων.
Την επιστολή υπογράφουν ο γεωπόνος Νίκος Πετούμενος και ο πρόεδρος του Δ.Σ. του ΑΕΣ-ΟΠ ΝΗΛΕΑΣ, Γεώργιος Κόκκινος.
